Trendy

Przez ostatnie lata dominowały historie o sukcesie, zmianie życia, produktywności, podróżach, rozwoju osobistym i „stawaniu się kimś”. Tymczasem coraz więcej ludzi jest zwyczajnie zmęczonych. W filmie, literaturze i psychologii rośnie zainteresowanie tym, co można nazwać estetyką codzienności albo filozofią zwyczajnego życia. Obserwatorzy mówią, wręcz o zwrocie ku „everyday mindfulness” – odnajdywaniu znaczenia w małych rytuałach dnia codziennego.

A film, o którym myślę to oczywiście Paterson.

To nie historia o poecie.

To opowieść o człowieku, który codziennie wstaje, idzie do pracy, prowadzi autobus, wraca do domu, wyprowadza psa, wypija jedno piwo i zapisuje kilka zdań w notesie. Jego życie niemal się nie zmienia. A jednak właśnie w tej powtarzalności odkrywa piękno.

Dzisiaj taki temat może być idealny.

Nie „jak zmienić życie”.

Ale:

„Jak zobaczyć magię w życiu, które już masz?”

Magia zwyczajnego dnia. Dlaczego świat zakochał się w filmie „Paterson”?

W epoce nieustannego pośpiechu coraz więcej ludzi szuka nie kolejnej motywacji ale ulgi.

Nie chcą być bardziej produktywni.

Chcą odetchnąć.

Dlatego jednym z najbardziej niezwykłych filmów ostatnich lat nie jest opowieść o bohaterze ratującym świat, lecz historia kierowcy autobusu, który zapisuje w notesie obserwacje o pudełku zapałek.

Brzmi absurdalnie.

A jednak właśnie ten film stał się dla wielu widzów czymś w rodzaju współczesnego lekarstwa na zmęczenie.

Kiedy życie staje się projektem

Współczesny człowiek żyje w trybie „następnego kroku”.

Po pracy:

kurs,
podcast,
rozwój,
siłownia,
plan,
cele.

Nawet odpoczynek bywa zadaniem.

Coraz więcej psychologów zwraca uwagę, że kultura ciągłej optymalizacji prowadzi do poczucia wyczerpania i utraty sensu codziennych doświadczeń.

W odpowiedzi pojawia się nowy nurt.

Powrót do zwyczajności.

Paterson i poezja rzeczy małych

Bohater filmu każdego dnia robi niemal to samo.

I właśnie dlatego zaczyna dostrzegać rzeczy, których większość ludzi nie zauważa:

rozmowę pasażerów,
światło na ścianie,
pudełko zapałek,
szklankę piwa,
kroki psa.

Film pokazuje, że zachwyt nie musi być związany z czymś wielkim.

Może mieszkać w drobiazgach.

Dlaczego temat wraca?

Bo jesteśmy zmęczeni.

Nie tylko pracą.

Zmęczeni bodźcami.

Zmęczeni porównywaniem się.

Zmęczeni koniecznością bycia wyjątkowym.

Coraz popularniejsze stają się filmy i książki określane jako „slice of life” – opowieści o zwyczajnym życiu, które nie prowadzą do wielkiego finału, lecz uczą patrzeć.

To dlatego tak wielu ludzi wraca do:

Paterson,
Amelii,
Perfect Days,
Our Little Sister,
After Yang,
Columbus,
Minari.

Nie po emocje.

Po spokój.

Książki dla ludzi zmęczonych światem

Jeśli spodobał Ci się klimat Patersona, warto sięgnąć po książki:

Walden

Klasyka prostego życia.

Stoner

Powieść o człowieku, który nie zmienił świata, ale przeżył swoje życie uczciwie.

Czuły narrator

O patrzeniu na rzeczywistość z zachwytem i uwagą.

Encyclopedia of an Ordinary Life

Piękna celebracja codzienności polecana przez czytelników szukających książek o zwykłym życiu.

Księga zachwytów

Codzienny trening dostrzegania drobnych cudów.

Czego uczy nas Paterson?

Że życie nie zawsze musi prowadzić dokądś dalej.

Czasami prowadzi głębiej.

Nie każdy musi napisać bestseller.

Nie każdy musi rzucić pracę i wyjechać do lasu.

Nie każdy musi zostać odkryty.

Można prowadzić autobus.

Pisać wiersze do szuflady.

Kochać jedną osobę.

Codziennie spacerować tą samą drogą.

I nadal doświadczać zachwytu.

Może magia nie ukrywa się na końcu świata.

Być może siedzi przy kuchennym stole obok kubka z herbatą i czeka, aż wreszcie zwolnimy na tyle, żeby ją zauważyć.

Filmy i książki do dalszego zachwytu — lista inspiracji

Filmy o magii codzienności

Paterson — Jim Jarmusch
Film o kierowcy autobusu, który codziennie pracuje, obserwuje ludzi, spaceruje z psem i pisze wiersze. Idealny punkt wyjścia do rozmowy o poezji zwyczajnego życia.
Link: https://www.rottentomatoes.com/m/paterson
Perfect Days — Wim Wenders
Cicha, piękna opowieść o człowieku sprzątającym publiczne toalety w Tokio, który odnajduje sens w rytmie dnia, pracy, drzewach, muzyce i świetle.
Link: https://www.criterion.com/current/posts/8536-perfect-days-where-the-light-comes-through
Columbus — Kogonada
Film o architekturze, ciszy, rozmowie i ludziach, którzy uczą się patrzeć na przestrzeń jak na mapę własnych emocji.
Link: https://www.rogerebert.com/reviews/columbus-2017
Our Little Sister — Hirokazu Kore-eda
Delikatna historia sióstr, domu, jedzenia, więzi i codziennych gestów, które powoli leczą rodzinne pęknięcia.
Link: https://letterboxd.com/film/our-little-sister/
Little Forest — Yim Soon-rye
Koreańska opowieść o powrocie na wieś, gotowaniu, sezonach, pamięci matki i odzyskiwaniu siebie przez najprostsze czynności.
Link: https://www.imdb.com/title/tt6083230/
Tokyo Story — Yasujirō Ozu
Klasyka kina codzienności. Film o rodzinie, przemijaniu, obowiązkach i cichym bólu ukrytym w zwykłych rozmowach.
Link: https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-tokyo-story-1953
Amelia — Jean-Pierre Jeunet
Baśniowa, lekka, wizualnie zachwycająca opowieść o dostrzeganiu małych cudów, dobrych gestach i poetyce miejskiej codzienności.
Link: https://www.imdb.com/title/tt0211915/
Frances Ha — Noah Baumbach
Film o dorosłości, przyjaźni, niepewności i próbie odnalezienia swojego rytmu w świecie, który stale wymaga sukcesu.
Link: https://www.imdb.com/title/tt2347569/
Minari — Lee Isaac Chung
Czuła historia rodziny, pracy, ziemi, marzeń i codziennych prób budowania życia od nowa.
Link: https://www.imdb.com/title/tt10633456/
After Yang — Kogonada
Kontemplacyjny film o pamięci, utracie, technologii i małych obrazach życia, które nagle okazują się najważniejsze.
Link: https://www.imdb.com/title/tt8633464/

Książki o zwyczajnym życiu, rytuałach i zachwycie

John Williams, „Stoner”
Powieść o cichym życiu, pracy, literaturze, niespełnieniu i godności człowieka, który nie robi nic spektakularnego, a jednak zostaje w pamięci na długo.
Link: https://www.nyrb.com/products/stoner
Henry David Thoreau, „Walden”
Klasyka prostego życia, uważności, natury i świadomego ograniczania nadmiaru.
Link: https://www.gutenberg.org/ebooks/205
Annie Dillard, „Pilgrim at Tinker Creek”
Eseistyczna medytacja o patrzeniu, naturze, zachwycie i tajemnicy ukrytej w najbliższym krajobrazie.
Link: https://www.harpercollins.com/products/pilgrim-at-tinker-creek-annie-dillard
Marcel Proust, „W stronę Swanna”
Najważniejsza literacka opowieść o pamięci, czasie i tym, jak smak, zapach lub drobny szczegół potrafią otworzyć całe życie.
Link: https://www.gutenberg.org/ebooks/7178
Georges Perec, „Próba wyczerpania pewnego miejsca w Paryżu”
Krótka, niezwykła książka zbudowana z obserwacji rzeczy pozornie nieważnych: autobusów, przechodniów, rytmu miasta.
Link: https://wakefieldpress.com/products/an-attempt-at-exhausting-a-place-in-paris
Ross Gay, „The Book of Delights”
Zbiór krótkich zapisów zachwytu — o drobnych przyjemnościach, zauważaniu świata i codziennym ćwiczeniu wdzięczności.
Link: https://www.rossgay.net/the-book-of-delights
Amy Krouse Rosenthal, „Encyclopedia of an Ordinary Life”
Książka złożona z miniobserwacji, wspomnień i codziennych szczegółów. Piękna dla osób, które lubią literaturę zbudowaną z okruchów życia.
Link: https://www.goodreads.com/book/show/33297.Encyclopedia_of_an_Ordinary_Life
Carl Honoré, „Pochwała powolności”
Jedna z najważniejszych książek o kulturze zwalniania, odzyskiwaniu czasu i sprzeciwie wobec życia w trybie ciągłego przyspieszenia.
Link: https://www.goodreads.com/book/show/27029.In_Praise_of_Slowness
Brooke McAlary, „Destination Simple”
Praktyczna książka o prostych rytuałach dnia codziennego, spokojniejszym życiu i odzyskiwaniu przestrzeni dla siebie.
Link: https://www.goodreads.com/book/show/28097979-destination-simple
Oliver Burkeman, „Cztery tysiące tygodni”
Książka o skończoności życia, czasie, presji produktywności i tym, dlaczego nie musimy zamieniać całej egzystencji w projekt do wykonania.
Link: https://www.goodreads.com/book/show/54785515-four-thousand-weeks
Olga Tokarczuk, „Czuły narrator”
Eseje o patrzeniu, opowiadaniu świata, czułości i uważności wobec tego, co pozornie małe, kruche i pomijane.
Link: https://www.goodreads.com/book/show/55353324-czu-y-narrator
Rick Rubin, „The Creative Act”
Książka o twórczości jako sposobie bycia, słuchania świata i pozostawania otwartym na sygnały codzienności.
Link: https://www.goodreads.com/book/show/60965426-the-creative-act

Te filmy i książki łączy jedno: nie obiecują wielkiej przemiany. Nie mówią: „rzuć wszystko i zacznij od nowa”. Raczej szepczą: „spójrz jeszcze raz”. Na kubek z herbatą. Na światło w oknie. Na drogę do pracy. Na rozmowę, którą zwykle pomijasz.