Archiwa tagu: #niepewność

Życie w cieniu niepewności. Jak uczyć się spokoju w świecie pełnym czarnych łabędzi?

„Niepewność jest jedyną pewnością, jaką mamy, i uczenie się, jak żyć z niepewnością, jest jedynym bezpieczeństwem.” – John Allen Paulos


Ostatnie dni w Polsce przyniosły nam niepokój – drony naruszające przestrzeń powietrzną, nagłówki pełne ostrych słów, serca, które szybciej biją, gdy dzieci pytają: „Czy jesteśmy bezpieczni?”.

To naturalne, że rodzi się lęk. Ale to właśnie w takich momentach warto spojrzeć głębiej – nie tylko na same wydarzenia, lecz na to, jak reagujemy na niepewność.


Lekcja od Taleba – Czarne Łabędzie

Nassim Nicholas Taleb w swojej książce The Black Swan (Czarny łabędź) przypomina, że nasze życie nie jest kształtowane przez to, co przewidywalne i codzienne, lecz przez to, co zaskakujące, rzadkie i pozornie niemożliwe. „Czarne łabędzie” – tak nazywa wydarzenia, które pojawiają się nagle, wywracając do góry nogami nasze poczucie stabilności. Mogą to być globalne kryzysy, wojny, nagłe katastrofy, ale też osobiste doświadczenia – choroba, utrata pracy, spotkanie, które zmienia całe życie.

Taleb pisze, że nie jesteśmy w stanie ich zaplanować ani kontrolować. Możemy przewidywać, analizować, budować modele – a i tak to, co naprawdę wstrząśnie światem, zwykle nadchodzi niespodziewanie. Zamiast więc próbować wyeliminować niepewność, powinniśmy nauczyć się żyć z nią jak z żywiołem.

Nie chodzi o to, by udawać, że zagrożenia nie istnieją, ale by zrozumieć, że niepewność jest naturalną częścią życia. W każdej epoce, w każdym pokoleniu pojawiały się „czarne łabędzie”. Zmienia się tylko ich forma. To, co pozostaje niezmienne, to nasza zdolność do przystosowania się, do odzyskiwania równowagi, do szukania w chaosie nowych znaczeń.

Taleb proponuje, byśmy budowali w sobie i w naszych wspólnotach odporność i antykruchość. Antykruchość – jego ulubione słowo – to coś więcej niż przetrwanie. To zdolność do rozwoju w obliczu niepewności. Do znajdowania siły właśnie dzięki temu, że coś się zachwiało.

Można powiedzieć, że niepewność jest jak rzeka. Nie zatrzymamy jej biegu, nie zbudujemy tamy, która zatrzyma wszystkie możliwe fale. Ale możemy nauczyć się płynąć – czasem z prądem, czasem pod prąd – i odnajdywać w tym ruchu rytm, który pozwala nam iść dalej.

„Czarne łabędzie” nigdy nie znikną. Ale to, czy uczynią nas bezradnymi, czy staną się nauczycielami odwagi, zależy od tego, jak się z nimi spotkamy.

„Niepewność nie jest naszym wrogiem. To dzięki niej możliwy jest postęp, odkrycia i odwaga.” – Nassim Nicholas Taleb, The Black Swan


Jak nie popaść w lęk

„Człowiek nie boi się rzeczywistości, ale tego, jak ją sobie wyobraża.” – Seneka

  1. Oddychaj informacjami świadomie
    Zamiast chłonąć każdy nagłówek, wybieraj sprawdzone źródła i ogranicz ilość wiadomości. Jak mówi Taleb: „Informacja ma wartość wtedy, gdy zmienia twoje działanie.”
    Jeśli kolejne doniesienia nie wnoszą nic nowego – pozwól im odpłynąć.
  2. Małe rytuały codzienności
    W obliczu wielkich zagrożeń najmocniejsze okazują się drobne czynności – wspólne śniadanie, spacer, rozmowa. To one budują oparcie w chwili chaosu.
  3. Ucz dzieci i siebie, że lęk jest naturalny
    Strach nie jest słabością. Jest sygnałem, że coś wymaga naszej uwagi. Kiedy go przyjmujemy, a nie wypieramy, łatwiej znaleźć sposób, by go oswoić.
  4. Mapa bliskich
    Tak jak uczymy dzieci znać swoje dane i kontakty, tak dorośli powinni pamiętać o własnej „mapie bezpieczeństwa” – do kogo mogę zadzwonić, z kim porozmawiać, kiedy świat zaczyna drżeć.

Perspektywa

Niepewność można traktować jak przeciwnika, ale można też zobaczyć w niej nauczyciela.
Ona przypomina nam, że nie kontrolujemy wszystkiego – i że w tej utracie kontroli rodzi się prawdziwa wolność.

To, co wczoraj było pewne, dziś się zmienia. Ale wciąż pewne pozostaje to, że możemy się kochać, wspierać i szukać sensu.

Jak pisał Rilke:

„Bądź cierpliwy wobec wszystkiego, co nierozwiązane w twoim sercu, i staraj się pokochać same pytania..”


Na koniec

Tak, świat bywa pełen dronów, nieoczekiwanych burz i nagłych dręczących umysł informacji. Ale jest też pełen światła, kwiatów, ludzi, którzy trzymają się za ręce, serc, które potrafią nas ukoić.

Niepewność nigdy nie zniknie. Ale możemy uczyć się, jak w niej żyć. Nie jako ofiary losu, lecz jako ludzie, którzy wiedzą, że każdy dzień – nawet w cieniu czarnych łabędzi – może być przeżyty z sensem i spokojem.

„Kto ma w życiu swoje ‘dlaczego’, zniesie prawie każde ‘jak’.” – Friedrich Nietzsche

#art #astrologia #birds #celtowie #creative-writing #duchowość #dusza #emocje #energia #ezoteryka #filozofia #fizyka #forest #grzyby #inspiracje #intencja #intuicja #Kingfisherprzykawie #kreatywność #książka #księżyc #kwantowa #las #magia #medytacja #mushrooms #natura #nature #nauka #okultyzm #pisanie #podświadomość #pole #psychologia #ptaki #rytuały #rzeczywistość #spokój #symbole #twórczość #umysł #warsztat #wild #zima #świadomość

🌒 Między światami: Esej o liminalności

„Nie jesteśmy już tym, kim byliśmy. I jeszcze nie jesteśmy tym, kim się staniemy.”
– Arnold van Gennep

Są miejsca, które nie należą do żadnego świata. Są chwile, które przeciekają przez palce jak mgła – ani dzień, ani noc. Ani początek, ani koniec. Terytoria graniczne. Przestrzenie liminalne. Tam, gdzie rzeczywistość drży, a stara skóra pęka, by mogła narodzić się nowa forma.

To most rozpięty nad rzeką zmiany. Brzeg, na którym przystajesz, niepewny, czy wrócić czy wyruszyć dalej. Drzwi, których nie otwierasz od razu – bo czujesz, że za nimi czeka coś, co wymaga odwagi.


Tam, gdzie spotykają się światy

W mitach, to właśnie na skrzyżowaniach dróg objawia się bóg Hermes – posłaniec, przewodnik dusz. W baśniach bohater musi przejść przez las, pokonać rzekę, zejść do jaskini. Nie ma przemiany bez przejścia przez próg.

Współczesny człowiek też staje na takich progach – choć może nieświadomie. Rozstanie, choroba, przeprowadzka, narodziny dziecka, śmierć bliskiego… To wszystko rytuały przejścia, choć często bez rytuału. A przecież dusza potrzebuje znaku, ciszy, świadków. Potrzebuje zatrzymać się na moście i powiedzieć: „To się kończy. Coś we mnie umiera. I coś we mnie ma się narodzić.”


🌫️ Liminalność jako miejsce świętego chaosu

Liminalność nie jest komfortowa. Jest jak przedświt, kiedy wszystko jeszcze drzemie w mroku, ale już coś się porusza. To niewygodna pustka, w której nie ma starych struktur, a nowe jeszcze nie nadeszły.

Psycholog Carl Gustav Jung mówił o „ciemnej nocy duszy” – to właśnie ten moment, kiedy trzeba zejść do własnych podziemi, przejść przez labirynt, spojrzeć w oczy własnym cieniom. Ale właśnie tam, w tej grocie ciszy i niepewności, rodzą się największe skarby: tożsamość, siła, nowe życie.


🌀 Wewnętrzne progi i ciche przebudzenia

Czasem próg jest cichy jak oddech – nikt go nie zauważy, oprócz ciebie.

To może być:

  • chwila, gdy odpuszczasz kontrolę,
  • moment, w którym pierwszy raz płaczesz „na głos”,
  • lub gdy patrzysz w lustro i widzisz nieznajomego z potencjałem.

Liminalność to nie tylko wydarzenie. To stan świadomości. Przebywanie pomiędzy. Nie walczenie z tym, co się kończy. I nie przyspieszanie tego, co dopiero dojrzewa.


🪞 Sztuka życia w przestrzeni przejścia

Może dlatego artyści, mistycy i szaleńcy od wieków wybierają życie na granicy. Ich język to metafora, symbol, sen. Tworzą pomiędzy jednym światem a drugim – z gliny snów, z popiołu przeszłości, z migotania światła na wodzie.

Bo tylko w przestrzeni liminalnej można usłyszeć szepty rzeczywistości, które w zwykłym świecie milczą.


🌌 Jeśli jesteś w zawieszeniu – to dobrze

Jeśli masz wrażenie, że stoisz w miejscu…
Że jesteś „pomiędzy” – relacją, pracą, sobą dawnym i sobą przyszłym – to nie jesteś zagubiony.

Jesteś w podróży rytualnej.
Jesteś na moście przemiany.

Zamiast szukać natychmiastowego wyjścia – usiądź na brzegu. Oddychaj. Zadaj pytania. Maluj symbole na piasku. Twórz własny rytuał. Opłacz to, co się kończy. Wyobraź sobie to, co się rodzi.


„Wszelka zmiana ma swój cień. Ale to właśnie w cieniu uczymy się widzieć prawdziwe światło.”
– Clarissa Pinkola Estés


🌿 Na koniec: Progi są święte

Nie śpiesz się, gdy stoisz na progu.
Bo próg to nie tylko miejsce – to proces alchemiczny.
To tam Twoja dusza zdejmuje starą skórę.
To tam zaczynasz słyszeć głos, który od zawsze mówił w Tobie cicho:
„Nie bój się, idź dalej. Tam czeka nowe życie.”

#art #astrologia #birds #celtowie #creative-writing #duchowość #dusza #emocje #energia #ezoteryka #filozofia #fizyka #forest #grzyby #inspiracje #intencja #intuicja #Kingfisherprzykawie #kreatywność #książka #księżyc #kwantowa #las #magia #medytacja #mushrooms #natura #nature #nauka #okultyzm #pisanie #podświadomość #pole #psychologia #ptaki #rytuały #rzeczywistość #spokój #symbole #twórczość #umysł #warsztat #wild #zima #świadomość

Niepewność

Niepewność wnika przez wszystkie szczeliny. Niepewnoś w tym czasookresie jest najsilniejsza. Nie sposób się z nią mierzyć ale i nie sposób żyć spokojnie. Można tylko czekać. Cieszyć się na myśl, że w trakcie jeszcze nic się nie obsuwa. Nic się nie wydarza, nic nie zaskakuje. Wszystko stoi na swoich mizernych nóżkach. Może upaść ale jeszcze jeszcze. Nieczekanie na nic jest dobrą odpowiedzią na całą mgłę w głowie. To mi służy. Zamykam bramy. Przetrwam bez nadmiernych potoków strachu. Tym razem będę kamieniem w mojej rzece.

Niedziela niespiesznie rozwija swoje skrzydła. P. tradycyjnie siedzi za długo w łazience zużywając nadmiar wody. Ta woda dudni o ściany wanny. Wzbiera. Dźwięk jest denerwujący jak grad o parapet. Podłoga będzie mokra a na niej wyrośnie rzeźba ulepiona z pomarszczonych ręczników. W tej kwestii od lat nic się nie zmienia. Stałość. Brak progresu.

Jest już późno. Spałam rwanym snem do ósmej. Wędrówki łazienkowe tubylców budziły mnie raz za razem. Gdzie te lata kiedy sen był utratą świadomości na całą noc. Upadkiem zmęczenia i radością poranka z przypływem sił godnym wybuchającego wulkanu. Teraz prosta zmęczenia niezmiennie plasuje się na jednym smutnym poziomie niedospania. Bezenergerycznego ciągu. Leniwej ciągłości życia bez wyskoków. Leniwej duszności. Nabrać wiatru, rozpędu, ulepić szczyty górskie i zjechać z nich na desce na przekór specom od ciśnienia. Takiego przyspieszenia mi trzeba. Takiej przejrzystości umysłu i takiego powietrza. Amen.