#muzyka | Kingfisher.page

„Czas jest gęsty w teraźniejszości, rozstrzeń, nie seria punktów, to znaczy czas subiektywny, nasz czas wewnętrzny. Wiecznie przywołujemy i odgadujemy, przewidując następną nutę melodii, przypominając sobie całą frazę w trakcie słuchania” – Burden parafrazując Husserla. Filozof ten podaje słuchanie muzyki jako podstawowy przykład subiektywnego doświadczenia czasu, z którym wiąże się więcej niż bezpośrednia teraźniejszość. Wiąże się z nim także następstwo i trawanie „ Fenomenologia wewnętrznej świadomości czasu, Bloomington 1966, czytam właśnie na 232 stronie niesamowitej książki Świat w płomieniach, Syrii Hustvedtni już wiem, że przeczytam wszystko co wyszło spod Jej pióra. Pewnie sięgnę również po Husserla jeśli starczy mi „subiektywnego czasu wewnętrznej świadomości”.

Fenomenologia Czasu w Świadomości Muzycznej: Refleksje na podstawie Husserla

Czas, jako pojęcie filozoficzne, od wieków fascynował myślicieli i artystów. Jednym z najbardziej złożonych i subtelnych ujęć tego zagadnienia jest koncepcja czasu subiektywnego, której szczegółową analizę przedstawił Edmund Husserl w swojej pracy „Fenomenologia wewnętrznej świadomości czasu”. W niniejszym eseju, bazując na cytacie Burdena parafrazującego Husserla, oraz na oryginalnych rozważaniach filozofa, postaram się przybliżyć, jak czas subiektywny manifestuje się w doświadczeniu słuchania muzyki i jak to doświadczenie wiąże się z szeroko pojętą fenomenologią.

Czas Obiektywny a Czas Subiektywny

Zacznijmy od rozróżnienia dwóch rodzajów czasu: obiektywnego i subiektywnego. Czas obiektywny, mierzony w sekundach, minutach, godzinach, jest czasem zewnętrznym, fizykalnym, rządzącym się prawami przyrody, niezależnym od ludzkiej świadomości. To ten czas, który można zmierzyć zegarem, czas linearnej progresji od przeszłości przez teraźniejszość ku przyszłości.

W przeciwieństwie do niego, czas subiektywny, o którym pisze Husserl, jest czasem wewnętrznym, przeżywanym przez jednostkę. Nie jest on serią punktów na osi, lecz raczej „gęstą” tkanką teraźniejszości, rozstrzenią, w której przeszłość, teraźniejszość i przyszłość współistnieją w jedności doświadczenia. W szczególności fenomen słuchania muzyki stanowi kluczowy przykład ilustrujący, jak nasza świadomość łączy te trzy wymiary czasu w jedno, nieprzerwane przeżycie.

Muzyka jako Fenomen Czasu Subiektywnego

Muzyka, bardziej niż inne sztuki, jest zakorzeniona w czasie. Każda nuta, fraza czy rytm istnieją tylko przez chwilę, ale jednocześnie są częścią większej całości, która wymaga zaangażowania słuchacza w sposób bardziej złożony niż zwykła percepcja teraźniejszości.

Husserl wskazuje, że słuchanie muzyki jest szczególnym przykładem, który ukazuje, jak świadomość nie ogranicza się do chwili obecnej. Gdy słuchamy melodii, jesteśmy nieustannie zaangażowani w przewidywanie tego, co nastąpi – oczekujemy kolejnej nuty, frazy, akordu. W tym samym momencie, w sposób niemal nieświadomy, przywołujemy w pamięci to, co już usłyszeliśmy, budując w ten sposób ciągłość doświadczenia muzycznego. Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość stapiają się w jedną całość, w której każda chwila jest naznaczona zarówno pamięcią, jak i antycypacją.

Burden, parafrazując Husserla, zauważa, że „czas jest gęsty w teraźniejszości”, co oznacza, że w każdym momencie naszego doświadczenia obecna jest nie tylko chwila bieżąca, ale także jej rozciągnięcie ku przeszłości i przyszłości. To zjawisko jest szczególnie intensywne w doświadczeniu muzyki, która jest sztuką czysto temporalną. Teraźniejszość w muzyce nie jest jedynie chwilą trwającą; jest ona ciągłym procesem syntezy przeszłości i przyszłości.

Świadomość i Czas w Perspektywie Fenomenologicznej

Husserlowska fenomenologia czasu rzuca światło na sposób, w jaki ludzkie doświadczenie jest zorganizowane. Zamiast widzieć świadomość jako pasywny odbiornik bodźców płynących z otoczenia, Husserl pokazuje, że świadomość aktywnie konstruuje czas, przekształcając serię chwil w jedno, spójne przeżycie.

Czas subiektywny nie jest więc liniowy – to nie prosta seria punktów, lecz rozstrzeń, w której każda chwila jest związana z tym, co było i z tym, co ma nastąpić. Taka interpretacja pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego niektóre doświadczenia wydają się „dłuższe” lub „krótsze” od innych, niezależnie od faktycznego upływu czasu. Muzyka, jako sztuka operująca czasem, ujawnia to w sposób szczególnie wyrazisty.

Wnioski

Filozofia czasu, jaką proponuje Husserl, oferuje głębokie spojrzenie na naturę ludzkiego doświadczenia. W jego ujęciu czas subiektywny, „gęsty” w teraźniejszości, jest nieustannym dialogiem między przeszłością, teraźniejszością i przyszłością. Muzyka, jako zjawisko, w którym to dialogiczne podejście do czasu jest najbardziej widoczne, staje się nie tylko sposobem na przeżycie chwili, ale także na zrozumienie samej natury czasu i świadomości.

Słuchanie muzyki, jak pokazuje Husserl, to coś więcej niż tylko odbieranie dźwięków. To głęboko fenomenologiczne doświadczenie, które odsłania, jak świadomość konstruuje czas, łącząc w jedną spójną całość elementy przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. W ten sposób muzyka staje się nie tylko formą sztuki, ale także kluczem do zrozumienia jednej z najważniejszych zagadek ludzkiej egzystencji – natury czasu.

Ogrody, Muzyka i terapeutyczna siła spokoju

Odkąd pamiętam fascynował mnie i wyznaczał nowe ścieżki świadomości. Podziwiałam go za jego otwartość i zainteresowania, na które składało się praktycznie wszystko. Najpierw obejrzałam film, później posypały się książki.

Oliver Sacks, znany neurolog i autor, zainspirował niezliczone pokolenia swoimi badaniami nad umysłem i jego relacją z otaczającym nas światem. Jego eksploracja terapeutycznej mocy ogrodów i muzyki ukazała niezwykłą siłę natury w uzdrawianiu ludzkiego umysłu i ciała.

W swoich rozważaniach Sacks podkreślał, że ogrody są oazami spokoju i harmonii w dzikim zgiełku życia codziennego. Obserwując roślinność, dotykając ziemi i słuchając dźwięków natury, człowiek może znaleźć schronienie przed stresem i chaosem współczesnego świata. Dla Sacksa, ogrody nie tylko przynoszą fizyczną ulgę, ale również odzwierciedlają wewnętrzne stany emocjonalne. Każdy krok w ogrodzie jest podróżą w głąb samego siebie, do miejsca, gdzie spokój i radość są nieuchronnymi towarzyszami.

Podobnie jak ogrody, muzyka ma moc dotykania naszych najgłębszych emocji i wspomnień. Sacks eksplorował związki między dźwiękiem a umysłem, pokazując, jak melodyjne dźwięki mogą wywołać uczucie błogości i bezpieczeństwa. Dla niego muzyka była nie tylko sztuką, ale także narzędziem terapeutycznym, zdolnym do leczenia duszy i ciała. Dźwięki gitary czy pianina mogły być kluczem do przekroczenia granic własnych ograniczeń i odkrycia nowych możliwości.

W świetle tych rozważań Sacksa, terapia ogrodem i muzyką stają się drogą do odnalezienia równowagi w życiu. Przebywanie w ogrodzie czy słuchanie ulubionych utworów muzycznych staje się praktyką medytacyjną, która pozwala nam oderwać się od codziennych trosk i zanurzyć w chwili obecnej. To w tych chwilach spokoju i radości znajdujemy siłę do radzenia sobie z wyzwaniami życia.

Spokój, radość i harmonia, których doświadczamy w kontakcie z naturą i sztuką, są drogowskazami w podróży ku pełni życia.

Film

Film z Robinem Williamsem o życiu i pracy Olivera Sacksa to fascynujące dzieło, które ukazuje nie tylko naukową geniusz Sacksa, ale także jego człowieczeństwo i unikalne podejście do ludzkiej egzystencji. Film (Tu cały film) eksploruje głębokie związki między umysłem a naturą oraz siłę terapeutyczną sztuki i muzyki, co było jednym z kluczowych tematów w życiu i pracy Sacksa.

Robin Williams wcielił się w postać Olivera Sacksa z pasją i empatią, przenosząc na ekran jego charakterystyczną osobowość i niezwykłe osiągnięcia naukowe. Film ukazuje różne etapy życia Sacksa, poczynając od jego młodości i kariery naukowej, aż po późniejsze lata, gdy stał się jednym z najbardziej znanych neurologów na świecie.

Główny wątek filmu koncentruje się na relacji między Sacksem a jego pacjentami, w tym na szczególnej historii jednego z nich, która stała się inspiracją dla jego pracy naukowej i literackiej. Poprzez tę relację film pokazuje, jak Sacks wykorzystywał swoją wiedzę i pomysłowość, aby pomagać ludziom w pokonywaniu ich chorób i ograniczeń.

Jednym z najważniejszych aspektów filmu jest eksploracja pasji Sacksa do muzyki, zwłaszcza jazzu, który był integralną częścią jego życia i pracy. Poprzez sceny, w których Sacks słucha ulubionych utworów jazzowych, film ukazuje jego unikalne podejście do terapii i jego wrażliwość na sztukę jako źródło uzdrowienia dla ludzkiego umysłu.

Film o Oliverze Sacksie z Robinem Williamsem to nie tylko portret wybitnego naukowca, ale także opowieść o ludzkiej sile wyobraźni, empatii i nadziei. Przez pryzmat życiorysu Sacksa film ukazuje, jak głębokie zrozumienie umysłu i jego relacji z otaczającym światem może prowadzić do prawdziwej transformacji i uzdrowienia.