Rytuały ochronne a fizyka kwantowa – co mówi nauka, a co duchowość?

Dlaczego ludzie szukają niewidzialnej ochrony?

W ostatnich miesiącach można zauważyć wyraźny wzrost zainteresowania tematami takimi jak:

ochrona energetyczna,
oczyszczanie energii,
rytuały ochronne,
złe energie,
fizyka kwantowa a świadomość,
manifestacja,
pole energii człowieka.

To nie przypadek.

Po kilku latach niepewności, przeciążenia informacyjnego, rozwoju sztucznej inteligencji i coraz większego poczucia utraty kontroli ludzie zaczęli wracać do najstarszego mechanizmu psychiki — potrzeby ochrony.

Ale tym razem dzieje się coś ciekawego.

Internet coraz częściej próbuje połączyć starożytne rytuały z językiem współczesnej fizyki.

Czy rzeczywiście istnieje między nimi jakiś związek?

A może używamy słowa „kwantowy” tylko dlatego, że wpisuje się w aktualne trendy?

Postanowiłam to sprawdzić.

Najpierw jedno ważne zastrzeżenie

Ten artykuł nie jest próbą udowadniania istnienia magii.

Nie jest również próbą wyśmiewania duchowości.

To reportaż o miejscu, w którym spotykają się:

fizyka,
psychologia,
antropologia,
neuronauka,
filozofia,
oraz odwieczna potrzeba człowieka, by poczuć się bezpiecznie.

Czym właściwie jest rytuał ochronny?

Niezależnie od kultury wygląda zaskakująco podobnie.

Od tysięcy lat ludzie:

zapalają świece,
odmawiają modlitwy,
noszą amulety,
rysują symbole,
oczyszczają dom dymem,
wykonują określone gesty.

Robili to Celtowie.

Robili to Słowianie.

Robili to mnisi.

Robią to współcześni terapeuci… choć często nazywają to już inaczej.

Bo współczesna psychologia coraz częściej mówi o rytuałach regulacyjnych.

Co mówi psychologia?

Psychologowie od dawna zauważają, że rytuały mogą:

obniżać poziom lęku,
przywracać poczucie sprawczości,
zwiększać koncentrację,
pomagać porządkować emocje,
wzmacniać odporność psychiczną.

Nie dlatego, że zmieniają prawa fizyki.

Dlatego, że zmieniają sposób działania naszego mózgu.

Powtarzalność daje układowi nerwowemu sygnał:

“Jest plan.”

A kiedy pojawia się plan…

spada poziom chaosu.

Badania sugerują również, że duchowość i przekonania mogą wpływać na siłę efektu placebo oraz subiektywne odczuwanie poprawy, choć nie oznacza to potwierdzenia nadprzyrodzonych mechanizmów działania rytuałów.

A gdzie w tym wszystkim fizyka kwantowa?

Tutaj zaczynają się największe nieporozumienia.

W internecie czytamy:

“Fizyka kwantowa udowodniła moc intencji.”

Albo:

“Świadomość tworzy rzeczywistość.”

Problem polega na tym, że…

nie.

Większość fizyków podkreśla, że takie twierdzenia nie wynikają z obecnego stanu wiedzy o mechanice kwantowej. Pojęcie „mistycyzmu kwantowego” jest szeroko krytykowane jako nadużywanie języka nauki do opisu zjawisk duchowych.

To dlaczego słowo „kwantowy” jest wszędzie?

Bo działa na wyobraźnię.

Mechanika kwantowa opisuje świat niezwykle małych obiektów.

Elektronów.

Fotonów.

Atomów.

Jest pełna paradoksów.

Superpozycja.

Splątanie.

Nieoznaczoność.

Dla wielu brzmi to niemal jak język mistyki.

I właśnie dlatego od lat 70. XX wieku zaczęto budować analogie między fizyką a duchowością. Historycy nauki opisują to zjawisko jako ważny element kultury New Age, ale podkreślają, że analogie te nie stanowią dowodu naukowego.

Czy istnieje “pole energii człowieka”?

To jedno z najczęściej wyszukiwanych pytań.

Odpowiedź zależy od tego, co rozumiemy przez słowo „energia”.

Jeżeli mówimy o energii w znaczeniu fizycznym…

to jest ona bardzo precyzyjnie definiowana.

Jeżeli mówimy o energii jako metaforze emocji…

to wchodzimy już w obszar psychologii.

Problem pojawia się wtedy, gdy oba znaczenia zaczynają być używane zamiennie.

Dlaczego rytuały mimo wszystko działają?

To chyba najciekawsze pytanie.

Antropolodzy twierdzą, że rytuały są jednym z najstarszych narzędzi regulowania niepewności.

Neuropsychologia dodaje:

powtarzalność uspokaja układ nerwowy.

Psychologia poznawcza mówi o przewidywalności.

Psychologia społeczna o poczuciu wspólnoty.

Niektóre współczesne modele poznawcze opisują rytuały jako sposób zmniejszania niepewności i porządkowania doświadczeń, a nie jako dowód na działanie nadprzyrodzonych sił.

A co z intencją?

Tutaj sprawa robi się bardziej subtelna.

Nie ma dowodów, że sama intencja zmienia prawa fizyki.

Ale istnieją liczne badania pokazujące, że intencja może wpływać na:

uwagę,
motywację,
wybory,
zachowanie,
sposób interpretowania świata.

A to już potrafi zmienić bardzo wiele.

Nie wszechświat.

Najpierw człowieka.

Paradoks

Może rytuały ochronne nie chronią nas przed tajemniczymi energiami.

Może chronią nas przed…

chaosem.

Przed przeciążeniem.

Przed lękiem.

Przed bezradnością.

A kiedy człowiek odzyskuje poczucie wpływu, zaczyna podejmować spokojniejsze decyzje.

Czasami właśnie to wydaje się największym cudem.

Journaling

Dzisiaj zamiast rytuału spróbuj odpowiedzieć sobie na kilka pytań.

Co daje mi poczucie bezpieczeństwa?
Jakie codzienne czynności mnie uspokajają?
Czy mam własny rytuał początku dnia?
Kiedy ostatni raz świadomie zwolniłam tempo?
Czy bardziej szukam ochrony… czy poczucia kontroli?
Jak mogę stworzyć prosty, zdrowy rytuał, który pomoże mi regulować emocje?

Zakończenie

Tajemnica rytuałów nie polega na tym, że zmieniają świat.

Zmieniają człowieka.

A człowiek, który przestaje działać pod wpływem lęku, zaczyna inaczej patrzeć, wybierać i żyć.

Czy to już fizyka?

Czy psychologia?

Czy duchowość?

Odpowiedź nie leży po żadnej stronie.

Pewnie znajduje się dokładnie pomiędzy nimi.

Źródła

N. Kohls i wsp., Spirituality: an overlooked predictor of placebo effects?, PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3130399/
David Kaiser, How the Hippies Saved Physics.
Wouter J. Hanegraaff, New Age Religion and Western Culture.
Victor J. Stenger, The Unconscious Quantum.
Stanford Encyclopedia of Philosophy – Quantum Approaches to Consciousness.
Artykuły przeglądowe dotyczące psychologii rytuałów i współczesnych modeli poznawczych.