Lekcje zachwytu: czego natura uczy nas o sensie życia? Filozofia Emersona i spacer w lesie
„Lekcje zachwytu” mają głębokie korzenie filozoficzne
1. Starożytna filozofia
Już Arystoteles i Platon twierdzili, że zachwyt i zdumienie są początkiem filozofii. (Wikipedia)
Innymi słowy:
człowiek zaczyna myśleć dopiero wtedy, gdy coś go zadziwi.
2. Emerson i transcendentalizm
W XIX wieku Ralph Waldo Emerson napisał esej „Nature”, który stał się fundamentem filozofii transcendentalizmu. (Wikipedia)
Twierdził on, że:
- natura jest żywą księgą filozofii
- piękno świata uczy człowieka pokory
- spacer w lesie może być doświadczeniem metafizycznym
Emerson uważał, że natura daje człowiekowi cztery lekcje:
użyteczności, piękna, języka i poznania świata. (Wikipedia)
3. Współczesna nauka o zachwycie
Dziś emocję zachwytu bada psychologia.
Psycholog Dacher Keltner od ponad 15 lat bada emocję awe – zachwytu wobec czegoś ogromnego lub pięknego. (Wikipedia)
Badania pokazują, że zachwyt:
- zmniejsza koncentrację na własnym ego
- zwiększa empatię i poczucie wspólnoty
- daje poczucie sensu życia. (Wikipedia)
Dlaczego piękno świata jest pierwszą szkołą filozofii
Czasem najważniejsze lekcje nie odbywają się w szkołach ani uniwersytetach.
Nie mają podręczników.
Nie mają programu nauczania.
Zaczynają się od czegoś znacznie prostszego.
Od chwili, w której człowiek zatrzymuje się w lesie i nagle dostrzega świat.
Światło przechodzące przez liście.
Zapach mokrej ziemi po deszczu.
Ciszę, która nie jest pustką, lecz przestrzenią pełną życia.
To właśnie w takich momentach pojawia się uczucie, które filozofowie nazywają zachwytem.
(Znajdź mnie na: https://www.shutterstock.com/pl/g/Sylwia+Iwan?rid=282605209)
Pierwsza emocja filozofii
Starożytni Grecy twierdzili, że filozofia zaczęła się od zdziwienia.
Kiedy człowiek po raz pierwszy spojrzał na gwiazdy i zapytał:
dlaczego istnieje coś zamiast niczego?
Zdziwienie było pierwszym krokiem do wiedzy.
Bez zdumienia nie byłoby pytań.
Bez pytań nie byłoby nauki.
Emerson i lekcja lasu
W XIX wieku amerykański filozof Ralph Waldo Emerson pisał, że natura jest największym nauczycielem człowieka.
Nie dlatego, że daje nam drewno, wodę i pożywienie.
Ale dlatego, że daje nam doświadczenie piękna.
Spacer w lesie może stać się filozofią.
Wystarczy na chwilę przestać analizować świat i pozwolić sobie go zobaczyć.
Emerson uważał, że natura uczy człowieka czterech rzeczy:
- użyteczności
- piękna
- języka
- dyscypliny poznania.
Piękno było dla niego najważniejsze.
Bo zachwyt nad światem otwiera człowieka na coś większego niż jego własne życie.
Współczesna nauka potwierdza intuicję filozofów
Dziś psychologowie badają emocję zachwytu i odkrywają coś niezwykłego.
Kiedy człowiek doświadcza zachwytu:
- jego poczucie ego maleje
- rośnie poczucie wspólnoty z innymi ludźmi
- pojawia się głębokie poczucie sensu.
Zachwyt sprawia, że człowiek przestaje być centrum świata.
I właśnie dlatego jest tak ważny.
Dlaczego współczesny świat traci zdolność zachwytu
Największym problemem naszej epoki nie jest brak informacji.
Jest nim brak zdumienia.
Człowiek widzi tysiące obrazów dziennie:
ekrany, reklamy, wiadomości, powiadomienia.
Ale rzadko widzi świat.
Tymczasem zachwyt wymaga czegoś bardzo prostego:
czasu.
Czasu, by spojrzeć na niebo.
Czasu, by usłyszeć wiatr.
Czasu, by zauważyć, że świat jest większy niż nasze problemy.
Lekcje zachwytu
Możliwe, że najważniejszą edukacją człowieka są właśnie lekcje zachwytu.
Nie uczą faktów.
Uczą czegoś znacznie trudniejszego:
jak być obecnym w świecie.
Człowiek, który potrafi się zachwycić:
- rzadziej popada w cynizm
- rzadziej traci sens życia
- częściej widzi piękno tam, gdzie inni widzą tylko rutynę.
Filozofia zaczyna się w ciszy
Możliwe, że najważniejsze pytania filozoficzne rodzą się nie w bibliotekach.
Rodzą się w miejscach, gdzie człowiek nagle czuje się mały wobec ogromu świata.
Na górskim szczycie.
Nad oceanem.
Albo po prostu podczas spaceru w lesie.
W takich chwilach pojawia się uczucie, które jest jednocześnie pokorą i radością.
To właśnie ono jest początkiem filozofii.
Zachwyt.
Kingfisher.page 