Wreszcie tochę piszę i zaczynam żyć. Oddycham. Zredukowałam ilość pracy do realnego minimum. Walczę z wypaleniem. Uczę się odpoczywać. Jestem dość wystarczająca jak głoszą kołczowie. Wracam do siebie. Przytulam siebie i opiekuję się sobą. Uwolniony czas przeznaczam na spacery. Jest dobrze, a nawet świetnie, jednak jeszcze za krótko więc nie ufam do końca tym stanom świadomości. Obserwuję i kontroluję. Przywołuję siebie do porządku. Jestem swoim strażnikiem. Pomógł mi w tym jeden sen… Ale o tym innym razem.

Leczę się z pracoholizmu, który jak się okazuje po wewnętrznym śledztwie bierze się z syndromu oszusta. To takie proste i logiczne ale żeby do tego dojść trzeba przewalić tony literatury o narcyzach, mieć kilka przebłysków i jeden sen. Mimo to lądując na klepisku życia ze swoim małym oświeceniem nigdy nie wiadomo czy za chwilę nie wypłynie z tej rzeki jakiś śmierdzący but. Jednakowoż warto było uświadomić sobie źródło strachu. Ściągnąć płaszcz z mgły z ramion i z mózgu. Poczuć ulgę. Ruszyć przed siebie ku przeznaczeniu z wypielęgnowanym instynktem. Nie raz przywoływać siebie do pionu. Uświadomić sobie błędy na ścieżce do uzdrowienia by w ostatecznym rachunku kroczyć jak maszyna. W stronę światła…

Syndrom oszusta: Naukowe spojrzenie na wewnętrznego krytyka

Czym jest syndrom oszusta?

Syndrom oszusta (ang. Impostor Syndrome) to zjawisko psychologiczne polegające na przekonaniu jednostki, że jej sukcesy są przypadkowe, niezasłużone, a uznanie otoczenia nieadekwatne do jej rzeczywistych kompetencji. Osoby doświadczające tego syndromu często żyją w lęku przed „zdemaskowaniem” – boją się, że inni odkryją, iż są „nie dość dobre” lub „niewystarczająco kompetentne”.

Choć syndrom oszusta nie jest zaburzeniem psychicznym w sensie klinicznym, został szeroko opisany w psychologii od lat 70. XX wieku. Pierwsze badania przeprowadziły Pauline Clance i Suzanne Imes, które zauważyły, że wiele kobiet odnoszących sukcesy nie potrafiło zaakceptować swoich osiągnięć.

Objawy syndromu oszusta:

• Przypisywanie sukcesów czynnikom zewnętrznym (szczęściu, przypadkowi, życzliwości innych).

• Chroniczne poczucie, że „oszukujemy” innych udając kompetencję.

• Nadmierna samokrytyka, perfekcjonizm, porównywanie się do innych.

• Strach przed porażką lub sukcesem (bo może wzbudzić większe oczekiwania).

• Odrzucanie komplementów i uznania.

Kogo dotyczy syndrom oszusta?

Syndrom oszusta może dotyczyć każdego, niezależnie od płci, wieku czy poziomu wykształcenia – od studentów, przez artystów, aż po liderów, lekarzy i naukowców. Wysoka samoświadomość, empatia i wrażliwość mogą nawet sprzyjać występowaniu tego syndromu.

Inspirujące spojrzenie: Czy naprawdę jesteś „oszustem”… czy po prostu rośniesz?

To, że czujesz niepewność, często oznacza, że rozwijasz się, przekraczasz swoje granice i uczysz się nowych rzeczy. Ludzie, którzy nie mają żadnych wątpliwości co do swoich kompetencji, mogą… po prostu nie dostrzegać własnych błędów (efekt Dunninga-Krugera).

Albert Einstein powiedział:

“Czuję się nieustannie przereklamowany. Moja praca nie zasługuje na taką uwagę.”

Podobnie mówili Maya Angelou, Michelle Obama, Emma Watson czy Tom Hanks. A jednak to właśnie ci ludzie zmienili świat – mimo (albo dzięki?) swoim wątpliwościom.

Jak sobie radzić z syndromem oszusta?

(Naukowe i praktyczne wskazówki)

1. Rozpoznaj wzorce myślenia – Zauważ, kiedy umniejszasz swoje osiągnięcia i zadaj sobie pytanie: Czy to fakt, czy tylko interpretacja?

2. Zbieraj dowody na swoje kompetencje – Prowadź dziennik sukcesów, zapisuj pozytywne opinie i osiągnięcia.

3. Mów o tym – Dziel się swoimi obawami z zaufanymi osobami. Najczęściej usłyszysz: „Ja też tak mam!”

4. Praktykuj współczucie wobec siebie (self-compassion) – Nie musisz być perfekcyjny/a, by być wartościowy/a.

5. Zamień „oszustwo” na „uczenie się” – Jeśli coś jest trudne, to nie znaczy, że się do tego nie nadajesz. To znaczy, że… się uczysz.

Inspiracja na koniec: Zasługujesz, by być tu, gdzie jesteś

Zamień myśl „Nie jestem wystarczająco dobry/a” na:

„Wciąż się uczę – i to jest w porządku”.

Zamiast czekać na „moment, w którym poczuję się gotowy/a”, działaj z miejsca, w którym jesteś teraz. Twoje wątpliwości są dowodem wrażliwości, a nie słabości.

Pytania

Czy syndrom oszusta to choroba?

Nie, to zjawisko psychologiczne, a nie jednostka chorobowa. Jednak może wpływać na zdrowie psychiczne, samoocenę i decyzje zawodowe.

Czy dotyczy tylko kobiet?

Nie. Choć pierwotnie badany głównie u kobiet, obecnie wiemy, że dotyka także wielu mężczyzn, zwłaszcza w zawodach wymagających wysokiej odpowiedzialności.

Jak odróżnić pokorę od syndromu oszusta?

Pokora to świadomość swoich mocnych i słabych stron. Syndrom oszusta polega na nieuznawaniu własnych sukcesów i ciągłym podważaniu siebie.