Las to złożony ekosystem, który od dawna fascynuje naukowców swoim bogactwem biologicznym i złożonością. Ostatnie badania, w tym prace Suzane Simard, rzucają nowe światło na inteligencję lasów, ukazując, że drzewa nie są jedynie indywidualnymi organizmami, lecz częścią skomplikowanej sieci współpracy i komunikacji. Ten artykuł przedstawia najnowsze dowody na inteligencję lasu, analizując badania dotyczące współpracy drzew oraz ich kluczowej roli w ekosystemach.

Inteligencja lasu: nowa perspektywa

W tradycyjnym ujęciu lasy były postrzegane jako zbiorowiska indywidualnych drzew, które rywalizują o zasoby. Jednak badania prowadzone przez Suzane Simard i innych naukowców zmieniły to podejście, ukazując, że drzewa współpracują ze sobą za pośrednictwem podziemnej sieci grzybni, znanej jako mikoryza.

Mikoryza: Podziemna sieć komunikacji

Mikoryza to symbiotyczny związek między grzybami a korzeniami roślin, który umożliwia wymianę substancji odżywczych. Grzyby dostarczają drzewom wodę i minerały z gleby, w zamian otrzymując cukry produkowane przez drzewa w procesie fotosyntezy. Ta sieć grzybni nie tylko łączy poszczególne drzewa, ale także umożliwia komunikację między nimi.

Simard wykazała, że drzewa mogą przekazywać sobie nawzajem węglowodany, azot, fosfor i inne substancje odżywcze za pośrednictwem mikoryzy. Starsze, bardziej dojrzałe drzewa, zwane „drzewami matkami”, pełnią kluczową rolę w tej sieci, wspierając młodsze sadzonki poprzez dostarczanie im niezbędnych zasobów.

Dowody na inteligencję lasu

1. Przekazywanie zasobów: Badania Simard wykazały, że drzewa mogą przekazywać sobie nawzajem zasoby w zależności od potrzeb. Na przykład, gdy jedno drzewo jest osłabione lub uszkodzone, inne drzewa mogą przesyłać mu dodatkowe składniki odżywcze, aby pomóc mu przetrwać.
2. Ostrzeganie przed zagrożeniami: Drzewa mogą również komunikować się w celu ostrzegania przed zagrożeniami. Badania wykazały, że drzewa atakowane przez szkodniki mogą wydzielać chemikalia, które są odbierane przez inne drzewa, skłaniając je do produkcji obronnych substancji chemicznych.
3. Adaptacja i uczenie się: Drzewa wykazują zdolność do adaptacji do zmieniających się warunków środowiskowych. Przykładem jest obserwacja, że drzewa mogą „uczyć się” i pamiętać lokalne warunki glebowe i klimatyczne, co pozwala im lepiej dostosować się do swojego środowiska.

Znaczenie drzew w ekosystemach

Drzewa pełnią kluczową rolę w ekosystemach, wpływając na bioróżnorodność, cykle biogeochemiczne i klimat. Ich współpraca i komunikacja mają istotne znaczenie dla zdrowia lasów i stabilności ekosystemów.

1. Regulacja klimatu: Drzewa absorbują dwutlenek węgla z atmosfery, co przyczynia się do redukcji efektu cieplarnianego. Las jest również ważnym magazynem węgla, który pomaga w regulacji globalnego klimatu.
2. Ochrona gleby: Systemy korzeniowe drzew stabilizują glebę, zapobiegając erozji i utrzymując jej strukturę. Dzięki mikoryzie drzewa poprawiają strukturę gleby i jej zdolność do zatrzymywania wody.
3. Bioróżnorodność: Lasy są siedliskiem dla niezliczonej liczby gatunków roślin, zwierząt, grzybów i mikroorganizmów. Współpraca między drzewami sprzyja tworzeniu różnorodnych mikrośrodowisk, które wspierają bioróżnorodność.

Podsumowanie

Badania Suzane Simard i innych naukowców zmieniają nasze rozumienie lasów, ukazując, że drzewa są inteligentnymi organizmami, które współpracują ze sobą i komunikują się za pośrednictwem mikoryzy. Te odkrycia mają istotne znaczenie dla ochrony lasów i zrównoważonego zarządzania ekosystemami. Drzewa odgrywają kluczową rolę w regulacji klimatu, ochronie gleby i utrzymaniu bioróżnorodności, co podkreśla ich niezastąpione znaczenie dla zdrowia planety.

Literatura

1. Simard, S. W., et al. (1997). „Net transfer of carbon between ectomycorrhizal tree species in the field.” Nature.
2. Simard, S. W. (2009). „The foundational role of mycorrhizal networks in self-organization of interior Douglas-fir forests.” Forest Ecology and Management.
3. Baluška, F., & Mancuso, S. (2007). „Plant neurobiology as a paradigm shift not only in the plant sciences.” Plant Signaling & Behavior.
4. Wohlleben, P. (2016). „The Hidden Life of Trees: What They Feel, How They Communicate—Discoveries from a Secret World.” Greystone Books.

Fot: Drzewa nad Stawem Trzcinowym, ul. Akwen, Sieniawka koło Wrocławia: kingfisher.page, FB Sieniawka- skrawek natury